Nhật Bản hỗ trợ doanh nghiệp tăng lương, nhiều nơi chốt hồ sơ ngày 30/9

Cập nhật: 2026.09.04

Doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể được hỗ trợ một phần chi phí đầu tư khi nâng lương cho người lao động. Đặc biệt tại Tokyo, Osaka và Saitama, thời gian chuẩn bị hồ sơ chỉ kéo dài khoảng một tháng.

Nhiều nơi chỉ nhận hồ sơ đến ngày 30/9

Nhật Bản mở nhận hồ sơ Trợ cấp cải thiện hoạt động năm tài khóa 2026 từ ngày 1/9. Chương trình dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vừa tăng mức lương thấp nhất tại nơi làm việc, vừa đầu tư thiết bị hoặc quy trình để nâng năng suất.

Thời gian chuẩn bị có thể ngắn hơn nhiều doanh nghiệp dự tính. Hạn nộp là ngày liền trước khi mức lương tối thiểu mới của địa phương có hiệu lực, hoặc ngày 30/11, tùy mốc nào đến trước. Tại những nơi áp dụng mức mới từ ngày 1/10, hồ sơ phải được gửi chậm nhất ngày 30/9.

Tokyo sẽ nâng lương tối thiểu từ 1.226 lên 1.280 yên mỗi giờ. Osaka tăng lên 1.231 yên, còn Saitama là 1.196 yên. Cả ba mức cùng có hiệu lực ngày 1/10. Như vậy, doanh nghiệp ở các địa phương này chỉ có khoảng một tháng tính từ lúc chương trình mở cửa để hoàn thiện kế hoạch và giấy tờ.

Tiền hỗ trợ dành cho đầu tư, không phải để trả lương

Tên tiếng Nhật của chương trình là 業務改善助成金 (gyomu kaizen joseikin), có thể hiểu là trợ cấp giúp cải thiện hoạt động. Nhà nước không hoàn lại phần lương tăng thêm. Khoản hỗ trợ được tính trên chi phí đầu tư nhằm giúp doanh nghiệp làm việc hiệu quả hơn sau khi nâng lương.

Danh mục tham khảo gồm hệ thống bán hàng gắn với quản lý tồn kho, xe chuyên dụng có thiết bị nâng, dịch vụ tư vấn cải tiến quy trình hay số hóa dữ liệu khách hàng. Máy tính, điện thoại thông minh và máy tính bảng thường không thuộc diện hỗ trợ, trừ một số trường hợp đặc biệt bị ảnh hưởng bởi chi phí đầu vào hoặc lợi nhuận suy giảm.

Điều kiện đầu tiên là nâng mức lương thấp nhất tại cơ sở ít nhất 50 yên mỗi giờ. Doanh nghiệp có thể chọn mức tăng 50, 70 hoặc 90 yên. Trần hỗ trợ thay đổi theo mức tăng, số lao động được điều chỉnh lương và quy mô đơn vị.

6 triệu yên là mức trần, không phải khoản mặc định

Mức 6 triệu yên dễ gây chú ý, nhưng chỉ xuất hiện ở nhóm hồ sơ cao nhất: doanh nghiệp tăng ít nhất 90 yên cho từ 10 lao động và đồng thời đáp ứng điều kiện dành cho đơn vị đặc biệt. Phần lớn hồ sơ sẽ có trần thấp hơn.

Nếu mức lương thấp nhất trước khi tăng dưới 1.050 yên, chương trình hỗ trợ 4/5 chi phí đủ điều kiện. Từ 1.050 yên trở lên, tỷ lệ là 3/4. Số tiền cuối cùng được lấy theo mức thấp hơn giữa chi phí sau khi nhân tỷ lệ và trần áp dụng cho từng hồ sơ.

Tài liệu của Bộ đưa ra một ví dụ: cơ sở đang trả thấp nhất 1.040 yên, tăng 90 yên cho tám người và đầu tư 6 triệu yên. Dù 4/5 chi phí tương đương 4,8 triệu yên, khoản hỗ trợ dừng ở 4,5 triệu yên do vướng trần của nhóm này.

Mỗi cửa hàng, văn phòng có thể là một hồ sơ riêng

Chương trình chủ yếu hướng đến doanh nghiệp nhỏ và vừa, cùng các cơ sở kinh doanh quy mô nhỏ. Mức lương thấp nhất tại nơi xin hỗ trợ phải thấp hơn mức tối thiểu vùng của năm tài khóa 2026. Doanh nghiệp cũng không được rơi vào nhóm bị loại, chẳng hạn sa thải hoặc giảm lương trái điều kiện chương trình.

Việc xét hồ sơ diễn ra theo từng nơi làm việc, không gộp chung cho cả pháp nhân. Một công ty có cửa hàng ở Tokyo và xưởng ở Saitama có thể phải tính riêng từng địa điểm. Thuật ngữ 事業場内最低賃金 là mức lương theo giờ thấp nhất trong chính cơ sở; còn 地域別最低賃金 là mức sàn do từng địa phương quy định.

Hướng dẫn năm 2026 chỉ tính người đã làm việc quá sáu tháng khi xác định mức lương thấp nhất tại cơ sở. Để được tính vào số lao động tăng lương, người đó còn phải làm từ 20 giờ mỗi tuần và tham gia bảo hiểm việc làm. Đây là lý do số liệu trong hồ sơ cần được đối chiếu với hợp đồng và dữ liệu nhân sự trước khi chọn mức hỗ trợ.

Tăng lương trước, mua thiết bị sau

Doanh nghiệp nộp kế hoạch tăng lương và đầu tư trước, rồi mới điều chỉnh lương. Việc tăng phải diễn ra sau ngày nộp hồ sơ và chậm nhất vào ngày liền trước khi mức tối thiểu vùng mới có hiệu lực. Mức mới cũng phải được ghi vào quy chế lao động hoặc tài liệu tương đương.

Không thể chia việc tăng lương thành nhiều lần để cộng đủ 50, 70 hay 90 yên. Ở chiều ngược lại, thiết bị và dịch vụ trong dự án chỉ được đặt mua hoặc triển khai sau khi có quyết định cấp trợ cấp. Một khoản chi đúng mục đích vẫn có thể bị loại nếu phát sinh quá sớm.

Dự án phải hoàn tất trước ngày 31/1 của năm có quyết định. Doanh nghiệp vì thế phải chạy theo hai chiếc đồng hồ: nâng lương đủ sớm để kịp hạn địa phương, nhưng chờ quyết định rồi mới mua thiết bị xin hỗ trợ.

Nhân viên hưởng lương tháng cũng trong phạm vi áp dụng

Quy định về lương tối thiểu không chỉ dành cho người nhận lương theo giờ. Nhân viên toàn thời gian, bán thời gian, thời vụ hay hợp đồng đều thuộc phạm vi áp dụng. Với lương tháng hoặc lương ngày, doanh nghiệp phải quy đổi sang mức theo giờ để so sánh.

Cách tính cơ bản là lấy phần lương được công nhận chia cho số giờ làm việc bình quân theo hợp đồng. Thưởng, tiền làm thêm, phụ cấp ngày nghỉ, phần tăng thêm của ca đêm, phụ cấp đi lại, gia đình và chuyên cần không được dùng để kéo mức lương lên qua ngưỡng tối thiểu.

Hội đồng Trung ương về lương tối thiểu đề xuất mức tăng bình quân 55 yên cho năm tài khóa 2026. Nếu các địa phương đi đúng định hướng, mức bình quân gia quyền toàn quốc sẽ lên 1.176 yên một giờ, tăng 4,9%. Con số này chỉ phục vụ tham khảo; mức có hiệu lực vẫn phải kiểm tra theo từng nơi.

Việc nên làm trước khi mức mới có hiệu lực

Bước đầu tiên là lập lịch riêng cho từng cửa hàng, văn phòng hoặc nhà máy: mức mới bao nhiêu, có hiệu lực ngày nào và hạn xin trợ cấp rơi vào lúc nào. Sau đó, rà lại những người đang hưởng lương gần mức sàn, kể cả nhân viên nhận lương ngày hoặc lương tháng.

Nếu muốn xin hỗ trợ, doanh nghiệp cần sớm chốt mức tăng, số người, hạng mục đầu tư và báo giá. Thiết bị chưa nên được đặt mua trước khi có quyết định. Cùng lúc đó, quy chế lao động, dự toán dòng tiền và các bậc lương ngay phía trên mức sàn cũng cần được xem lại để tránh khoảng cách thu nhập bị thu hẹp quá mức.

Mức tối thiểu mới được áp dụng ngay từ ngày có hiệu lực, kể cả khi rơi giữa kỳ tính lương. Khoản trả thiếu phải được bù kịp thời. Nếu không khắc phục, doanh nghiệp có thể bị phạt tới 500.000 yên theo quy định về lương tối thiểu vùng.

Bảy việc cần kiểm tra trước hạn nộp

Kiểm tra mức lương tối thiểu mới và ngày hiệu lực tại từng cơ sở.
Quy đổi lương ngày, lương tháng và lương khoán sang mức theo giờ.
Loại thưởng, tiền làm thêm và các phụ cấp không được tính vào mức sàn.
Chọn phương án tăng 50, 70 hoặc 90 yên và xác định đúng số lao động.
Chuẩn bị kế hoạch đầu tư, báo giá và hồ sơ trước hạn địa phương.
Không mua thiết bị xin hỗ trợ trước khi có quyết định cấp trợ cấp.
Cập nhật quy chế, hợp đồng, bảng lương và thông báo tại nơi làm việc.

Trợ cấp giúp giảm một phần chi phí đầu tư, không thay doanh nghiệp trả mức lương mới. Hai việc vì thế phải được tính riêng nhưng triển khai cùng lúc: bảo đảm đúng mức lương tối thiểu và chuẩn bị dự án năng suất theo đúng trình tự.